‘हवाना सिंड्रोम’ हे गुप्तहेरांविरोधी ‘अज्ञात’ हत्यार आहे का ?

अफगाणिस्तानातून अमेरिकेची माघार, तालिबानींचा अफगाणवर कब्जा, गृहयुद्ध, तालिबानींना मान्यता देण्यावरून जगभरात उमटणाऱ्या प्रतिक्रिया यासर्व घडामोडींवर लक्ष ठेवून असलेल्या महासत्ता आणि संयुक्त राष्ट्र महासंघाची बैठक या पार्श्वभूमीवर भारतात सप्टेंबर महिन्याच्या सुरुवातीस गुप्तभेटीसाठी आलेल्या अमेरिकेच्या सीआयए या गुप्तहेर संघटनेच्या टीममधील एकाला ‘हवाना सिंड्रोम’ची बाधा झाल्याचे आढळून आले. ही घटना आगामी काळात जगातील सर्वच देशांना हादरवून टाकणारी आहे. विशेषतः जगातील ज्या सर्वात ताकदवान गुप्तहेर संघटना समजल्या जातात. त्यांच्यामध्ये ‘हवाना सिंड्रोम’ या अज्ञात शस्त्राची दहशत निर्माण होत आहे. कारण या सिंड्रोमचा हल्ला हा गुप्तहेरांवरच विशेषतः अमेरिकन गुप्तहेरांवर झाल्याच्या घटना गेल्या पाच वर्षात समोर आल्या आहेत.

पहिल्या आणि दुसऱ्या महायुद्धाच्या काळात जगातील शक्तिमान असलेल्या देशांच्या गुप्तहेर संघटना आणि युद्धकाळातील त्यांच्या सुरस कथा जगासमोर आल्या. तुमच्या जवळ किती सैन्य आहे ? किंवा किती घातक शस्त्र आहेत ? यापेक्षाही तुमच्याजवळ किती घातक गुप्तहेर आहेत ? यावर युद्धातील तुमचा विजय निश्चित ठरू लागला. सध्या जगभरात अमेरिकेची सीआयए, रशियाची केजीबी, इस्रायलची मोसाद, भारताची रॉ, ब्रिटनची एमआय ६, चीनची मिनिस्ट्री ऑफ स्टेट अँड सिक्युरिटी, पाकिस्तानची आयएसआय, जर्मनीची गेस्टापो, ऑस्ट्रेलियाची असिस या गुप्तहेर संघटना प्रबळ समजल्या जातात. त्यातही अमेरिकेची सीआयए, इस्रायलची मोसाद आणि चीनची मिनिस्ट्री ऑफ स्टेट अँड सिक्युरिटी या गुप्तहेर संघटना जगातील कुठलीही माहिती ‘हॅक’ करण्याची ताकद ठेवतात. आता गुप्तहेरांवरच हा ‘हवाना सिंड्रोम’ हल्ला करतो का ? सर्वसामान्य माणसांवर हा हल्ला करत नाही का ? तर गेल्या पाच वर्षात या सिंड्रोमने सर्वसामान्य बाधित झाल्याची घटना ऐकिवात नाही. याउलट या सिंड्रोमची बाधा गुप्तहेरांना त्यातही अमेरिकेच्या सीआयए च्या गुप्तहेरांवरच हल्ला झाल्याच्या घटना समोर आल्यात. आहे की नाही विचार करायला लावणारी गोष्ट..!

हा ‘हवाना सिंड्रोम’ नेमका आहे तरी काय ? तर डिसेंबर २०१६ मध्ये क्युबाची राजधानी असलेल्या हवाना शहरात तैनात असलेल्या अमेरिकन दूतावासातील अमेरिकन मुत्सद्दी आणि सीआयए च्या एजंटांना एका विचित्र प्रकारच्या आजाराने घेरले. एक विचित्र आवाज ऐकल्यानंतर त्यांनी विचित्र शारीरिक संवेदना अनुभवल्या. त्यानंतर ते आजारी पडल्याचे दिसून आले. त्यांना मळमळ, तीव्र डोकेदुखी, थकवा, चक्कर येणे, झोपेची समस्या, कमी ऐकू येणे आणि सगळ्यात महत्वाचे म्हणजे विस्मृती या लक्षणांचा समावेश होता. सुरुवातीला अमेरिकन यंत्रणेला याबद्दल खात्री नसल्याने त्यांनी क्युबन सरकारला याबद्दल विचारणा केली नाही. मात्र जानेवारी २०१७ पासून एका पाठोपाठ एक असे क्युबामधील अमेरिकन मुत्सद्दी आणि गुप्तहेर बाधित होवू लागल्यावर त्यांनी क्युबन सरकारकडे ही घटना नोंदविली. पण क्युबन सरकारने अशी कोणतीच घटना घडली नसल्याचे स्पष्ट करीत बाजू झटकली. महायुद्धानंतर बऱ्याच वर्षांनी अमेरिकेसोबत पुन्हा जुळवून घेतलेल्या क्युबाचे संबंध इथेच बिघडायला सुरुवात झाली. अमेरिकेने क्युबावर ‘सॉनिक हल्ला’ केल्याचा आरोप केला, ज्यामुळे दोन्ही देशात तणाव वाढला. त्यानंतर पुन्हा २०१८ मध्ये अमेरिकन आणि कॅनेडियन मुत्सद्द्यांवर अशाप्रकारचा हल्ला झाल्यानंतर अमेरिकेने सुरुवातीला रशिया आणि नंतर चीनवर संशय घेतला. स्मृतिभ्रंश करणारा हा हल्ला नेमकं कोण करतंय ? त्याकरिता नेमकी कशी यंत्रणा काम करते ? यापासून बचाव करण्यासाठी कोणते सुरक्षेचे उपाय अवलंबावे ? याविषयी सध्यातरी निश्चित अशी प्रणाली अस्तित्वात नाही.

शीतयुद्धानंतर महासत्ता असलेल्या अमेरिका, रशिया, चीन आणि आता भारत देखील, कारण भारतसुद्धा महासत्ता बनण्याच्या दिशेने वेगाने निघालेला आहे. तर अशा महासत्तांचा इतर देशांमधील अशांतता आणि विकासात्मक पायाभूत सुविधांच्या नावाखाली होणारा हस्तक्षेप वाढल्याने छोटे देश आणि त्यांच्या सांप्रदायिक संघटनांच्या रडारवर या महासत्ता येत आहेत. हवाना सिंड्रोमचा हल्ला हा सध्या फक्त अमेरिकेच्या दूतावास किंवा गुप्तहेरांवर होत असेल तर असे हल्ले अमेरिकेशी संबंध असलेल्या इतर देशांच्या संरक्षण व्यवस्थेवर देखील होवू शकतात. सध्या सायबर हल्ल्यात चीन सगळ्यांच्या नुसताच पुढे नाही तर विस्तारवादी धोरणामुळे आशिया खंडाची डोकेदुखी बनला आहे. अश्यास्थितीत दहशतवादी संघटनांच्या हातात अश्या पद्धतीचे ‘सॉनिक’ हत्यारे तो देवू शकतो. कोविड प्रकरणात चीन बराच बदनाम झाला आहे. अमेरिकेने तर कोविड व्हायरस चिननेच तयार केल्याचा थेट आरोप केला होता. त्यामुळे अमेरिका आणि चीनचे संबंध ताणलेले आहेत. विस्तारवादी धोरणामुळे चीनचे भारताबरोबरचे संबंध देखील तणावपूर्ण असेच आहेत. त्यात आता अफगाणिस्तान आणि पाकिस्तानची भर पडलेली आहे. त्यामुळे एखाद्या देशाच्या बलाढ्य संरक्षण यंत्रणेला खिळखिळे करण्यासाठी पहिल्यांदा त्यांच्या गुप्तचर यंत्रणेवर हल्ला चढवायचा या नीतीने जर ‘हवाना सिंड्रोम’ सारख्या सुपर सॉनिक वेपन चा वापर दहशतवादी संघटनांच्या मार्फत सुरू झाला तर…? सध्यातरी ‘हवाना सिंड्रोम’चा जन्मदाता कोण आहे ? हे उघड झालेले नाही. पण संभाव्य धोका समोरच आहे. भारतासाठी तर सध्या रात्र वैऱ्याची आहे…….!

:- मुकुंद मधुकर हिंगणे.

2 Replies to “‘हवाना सिंड्रोम’ हे गुप्तहेरांविरोधी ‘अज्ञात’ हत्यार आहे का ?”

प्रतिक्रिया व्यक्त करा

Please log in using one of these methods to post your comment:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  बदला )

Google photo

You are commenting using your Google account. Log Out /  बदला )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  बदला )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  बदला )

Connecting to %s

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.