आईची ‘गोधडी’ आणि विनोबांची ‘गीताई’

आईला जावून दीड वर्ष देखील झालं नाही. उणेपुरे सोळा – सतरा महिने झालेत. तिची पुण्यतिथीही होवून गेली. जाताना प्रपंचाची सर्व कर्तव्ये पार पाडून समाधानाने पण अनपेक्षितपणे गेली. जाण्याच्या काळात ती माझ्याजवळ नव्हती. मोठ्या बहिणीकडेच होती. त्या दोघींची घट्ट वीण होती. ३ एप्रिल २०२० रोजी अचानक सकाळी बहिणीचा मोबाईलवर कॉल आला…. आई गेली… कोरोना साथीमुळे लॉक डाऊन सुरु होते. जिल्हाबंदीमुळे सर्व प्रकारची वाहतूक बंद अश्यास्थितीत धडपड करूनही अंत्यविधीला देखील जाता आले नाही हे शल्य आता डोळे कायमचे मिटेपर्यंत मेंदूत घर करून राहणार. शेवटी जग रहाट म्हणून आपण काही दिवसांनी का होईना दुःखातून बाहेर पडतोच ना..! जवळचं माणूस गेल्यावर त्याच्या नसण्याची उणीव तुम्हाला अस्वस्थ करते. खूप ‘पर्सनल’ होतंय ना हे सगळं? हे मी तुम्हाला का सांगतोय? तर हे दुःख प्रत्येकाच्या वाट्याला केंव्हा न केंव्हा येतेच. जवळच्या मृत व्यक्तीची आठवण आपण वस्तू स्वरूपात आपल्याजवळ जपून ठेवतो. मी पण आईची वस्तू स्वरूपातील आठवण जपतोय. तिच्या जुन्या साड्यांची तिने ‘गोधडी’ शिवून ठेवली होती. अंथरुणाच्या घड्यांमध्ये सगळ्यात खाली ठेवलेली असायची. त्यावेळी तिला मी नावे ठेवली होती. साड्या जुन्या झाल्या तर सरळ ‘बोहारणीला’ देऊन टाकायची. त्या जपून कश्याला ठेवायच्या? त्यावर हसून आई म्हणायची, आठवणीची उब जगण्याची उमेद वाढवते. मला तिची ही फिलॉसोफी अनाकलनीय वाटायची. पण आज तीच जीर्ण झालेल्या साडयाची ‘गोधडी’ तिची आठवण देत माझ्या जगण्याची उमेद वाढवतेय. गेल्या सोळा – सतरा महिन्यांपासून त्याच गोधडीवर शांत झोप लागतेय. आपल्या मुलाला शांत झोप लागावी हीच तर प्रत्येक आईची इच्छा असते ना!

आईने तिच्या पाठीमागे माझ्यासाठी दोनच वस्तू ठेवल्यात. एक म्हणजे तिच्या जुन्या साड्यांची गोधडी आणि दुसरी गोष्ट म्हणजे विनोबा भावे यांची ‘गीताई’. १९५५ मध्ये प्रकाशित झालेली ही ‘पॉकेट बुक’च्या आकारातील श्रीमद भागवत गीतेची सरल मराठीमध्ये स्वतंत्र ओवीबद्ध रचना म्हणजे ‘गीताई’. आई खूप धार्मिक होती. देव्हाऱ्याच्या पाठीमागे तिची एक कापडी पिशवी असायची. त्यात आरत्यांच्या संग्रहाची पुस्तिका आणि गीताई असायची. ती पिशवी ती खूप जपायची. अगदी ‘सोवळ्यात’ ठेवायची. त्या पिशवीला कुणी हात लावलेले तिला आवडत नसायचे. गीताई ही पुस्तिका जवळपास साठ वर्षांपासुन तिच्याजवळ असावी. वेळ मिळेल तेंव्हा गीताईचे वाचन करून तिला काय मिळाले असेल बरं? संस्काराचा वारसा असाच तयार होत असावा का? महाभारताला पौराणिक कथा समजणाऱ्या माणसाला हा प्रश्न पडणे साहजिक आहे. पण तिच्यासाठी ती फक्त पौराणिक कथा नसावी. कदाचित माझ्यावर संस्कार करताना तिने त्यातल्याच अनेक गोष्टी मला सांगितल्या असतील. आईने माझ्यासाठी मुद्दाम विसरलेल्या या दोन वस्तूमुळे मी मात्र नक्कीच ‘समृद्ध’ झालोय…!

:- मुकुंद मधुकर हिंगणे.

4 Replies to “आईची ‘गोधडी’ आणि विनोबांची ‘गीताई’”

  1. भावपूर्ण श्रद्धांजली. सहवास जरी सुटला स्मृती सुगंध देत राहील. 🙏

    माझ्याकडे आजीची नव्वारी ची गोधडी आहे. माझ्या नवऱ्याला ती अतिशय प्रिय आहे. मी हे आशिर्वाद समजते.

    Liked by 1 person

Rupali साठी प्रतिक्रिया लिहा उत्तर रद्द करा.

Please log in using one of these methods to post your comment:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  बदला )

Google photo

You are commenting using your Google account. Log Out /  बदला )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  बदला )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  बदला )

Connecting to %s

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.