‘मृत्यूभया’चा बाजार महागाईची वाढ करतोय का…?

जन्म ही जशी नैसर्गिक कृती आहे, तसाच मृत्यू देखील नैसर्गिकच आहे. मात्र मृत्यूचे निर्माण होणारे किंवा मुद्दामहून निर्माण केले जाणारे 'भय' हे नैसर्गिक असूच शकत नाही. गेल्या चौदा महिन्यांपासून कोरोना महामारीच्या परिणामांना तोंड देताना जो मृत्यूच्या भयाचा बाजार फुलला आहे त्याचा अर्थकारणावर विपरीत परिणाम होवून महागाईवाढीच्या दिशेने तर आपण चाललो नाहीत ना...?
गिरणगाव म्हणून ओळखले जाणारे माझे शहर आता बदलाच्या उंबरठ्यावर आहे…….

मी राहतो ते सोलापूर शहर (महाराष्ट्र राज्य) हे साधारणतः दहा-बारा लाख लोकवस्तीचे जिल्ह्याचे ठिकाण आहे. पूर्वी सूत मिल जोमात चालत होत्या, त्यामुळे कामगारांच्या चाळींनी गच्च भरलेले ‘गिरणगाव’ म्हणून या शहराची ओळख होती. आता चाळींच्या ठिकाणी बंगले, अपार्टमेंट उभारले आहेत. बरीच स्थित्यंतरे होत शहर बदलू लागले आहे. पण अजून पूर्ण विकसित या व्याख्येत हे शहर बसत नाही. बदलाच्या उंबरठ्यावर असणाऱ्या या शहरात वेगवेगळ्या दडपणाचे मनोविकार अगोदरपासूनच जडलेले आहेत. त्यात आता कोरोना महामारीमुळे मृत्यूच्या भयाचा मनोविकार (फोबिया) आकार घेत आहे. माझे मित्र मानसोपचार तज्ज्ञ डॉ. नितीन भोगे यांना याबाबत विचारले तर ते म्हणाले की, बदलणाऱ्या या शहरात भौतिक चंगळवाद वाढतोय. कोरोना महामारीच्या असुरक्षिततेच्या वातावरणात मरण्यापूर्वी जगून घेण्याचा चंगळवाद वाढतोय. यातूनच मृत्यूचे भय (fear of death) हा फोबिया आकाराला येतोय.

बेचैनी किंवा विनाकारण मृत्यूच्या भीतीने हा फोबिया सर्वसामान्यपणे प्रत्येकाच्याच मनात आकाराला येतोय. मग मृत्यूच्या अगोदर जगून घ्यायला काय हरकत आहे म्हणून चंगळवाद वाढतोय. अगदी ऐंशीच्या दशकात अमेरिकेचे ‘स्काय लॅब’ कोसळण्याच्यावेळी याच ‘फोबिया’ने चंगळवाद वाढवला होता. आताही तेच दिसून येतंय. महामारीच्या सोबत मृत्यूची आलेली भीती ही जरी नैसर्गिक असली तरी ती नियंत्रित ठेवण्यासाठीचे जे प्रयत्न व्हायला हवेत ते झालेले दिसत नाहीत. त्यामुळेच लोक आता सततच्या ‘लॉक डाऊन’च्या सत्रामुळे सैरभैर झालेले दिसत आहेत. लस तयार होईपर्यंतची भीती आता लस तयार झाल्यानंतरही लसीकरणातील अनियमिततेमुळे अधिक पटीने वाढली आहे.

पहाटेपासून खरेदीसाठी स्टोअर समोर रांगा लागण्याचे प्रमाण केवळ अस्थिरतेच्या वातावरणातून निर्माण झाले आहे.

काल सकाळी माझा मित्र नौशाद शेख यांच्यासोबत गावात कामानिमित्त कार मधून जात असताना सहज मॉल कडे लक्ष गेले. सकाळी ७ वाजता उसळलेली गर्दी पाहिली….’यांना काय म्हणायचं ?’ सहजच पुटपुटलो. तेंव्हा कार चालवीत असलेला मित्राचा मुलगा साहिल म्हणाला, अंकल तुम्हाला माहिती आहे का ? गेल्या चौदा महिन्यांपासून ‘लॉक डाऊन’मुळे सर्व व्यापार-उद्योग बंद असतांना सर्वाधिक व्यवसाय हा जीवनावश्यक वस्तूंच्या विक्रीचा झाला आहे. गेल्या पाच वर्षात जेव्हढा नफा या व्यवसायात कमावला नव्हता त्यापेक्षा कैक पटीने अधिक नफा या लॉक डाऊनच्या काळात या व्यावसायिकांनी कमावला आहे. आता मला सांगा अंकल, उत्पादन शून्य टक्क्यांवर असताना गरजेपेक्षा अधिक मागणी आणि पुरवठा केला गेला तर बाजारात साठवणूक केलेली गोदामे रिकामी होतील. तरीही मागणी वाढतच जाणार आहे. मग काळाबाजार आणि पर्यायाने दरवाढ ही होत जाणार आहे. मरणाच्या भीतीने जगून घेण्याच्या या शर्यतीत आगामीकाळात आपल्याला महागाईला तोंड द्यावे लागणार आहे. मी निरुत्तर असतांनाच कार पुढे सरकत होती. मरणाची भीती डोळ्यात साठवत चंगळवादासाठी प्रतिबंधाचे आदेश झुगारून घराबाहेर पडलेली गर्दी कारच्या काचेतूनही अंगावर येत असल्याचा भास होत होता.

:- मुकुंद मधुकर हिंगणे.

4 Replies to “‘मृत्यूभया’चा बाजार महागाईची वाढ करतोय का…?”

Pradip Tadkal साठी प्रतिक्रिया लिहा उत्तर रद्द करा.

Please log in using one of these methods to post your comment:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  बदला )

Google photo

You are commenting using your Google account. Log Out /  बदला )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  बदला )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  बदला )

Connecting to %s

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.