मराठ्यांच्या इतिहासाची पाने उलगडणारा दुर्मिळ ग्रंथ

“राधा माधव विलास चंपू” ही एखाद्या बालकथेतील पात्र वाटतील, पण तसं नाहीय. हा मराठ्यांच्या इतिहासाची पाने उलगडणारा शहाजीराजे भोसले यांच्या चरित्राचे वर्णन करणारा संस्कृत आणि प्राकृत भाषेतील एकमेव काव्यग्रंथ आहे. शिवाजी महाराज की जय म्हणत छाती काढून फिरणाऱ्या अनेक युवा मावळ्यांना याची माहिती व्हावी म्हणूनच ही पोस्ट.
या चंपू काव्याचे नाव जरी “राधा माधव विलास चंपू” असे असले तरी त्यात मुख्यतः शहाजीराजांचे चरित्र वर्णन केलेले आहे. ही काव्य रचना जयराम पिंड्ये या कवीने केलेली आहे. विशेष म्हणजे त्याने ही काव्यरचना दस्तुरखुद्द शहाजीमहाराजांना ऐकविली (इतिहासात हा उल्लेख आहे) त्यामुळे या काव्यग्रंथाला फार मोठे ऐतिहासिक महत्त्व प्राप्त झाले आहे. शहाजीराजांचा चरित्रात्मक असा एकमेव ग्रंथ आहे.
अलीकडे इतिहासालाच खोटे ठरविण्याची उठाठेव सुरू असते म्हणून हा खुलासा. या काव्यग्रंथात राधा-कृष्णाच्या वर्णनाचा एक तृतीयांश भाग संस्कृत मधून आहे तर शहाजीराजांच्या चरित्राच्या वर्णनाचा एक तृतीयांश भाग संस्कृतमधून तर एक तृतीयांश भाग प्राकृत भाषेतून आहे. या काव्यात शहाजीराजांच्या दरबारातील सत्तर लोकांची नावे व त्यांची वर्णने आलेली आहेत.
कवी जयराम पिंड्ये हे मूळचे नाशिकचे होते. त्यांना संस्कृतसह भारतखंडातील तत्कालीन बारा भाषा येत होत्या. हा कवी शहाजीराजांचा दरबारी कवी होता. त्यामुळेच हे चरित्र खूप विश्वसनीय आहे. १६५३ ते १६५८ या काळात त्याने हे चरित्रकाव्य लिहिले आहे. इतिहासकार वि. का. राजवाडे यांना या ग्रंथाची मुळप्रत चिंचवड येथे मिळाली. त्याला त्यांनीच संशोधनपर प्रस्तावना लिहिली आहे. इंटरनेटवर हा काव्यग्रंथ उपलब्ध होऊ शकतो.
इतिहासकाळात मराठ्यांची पीछेहाट का झाली ? याची कारणमीमांसा शोधण्यासाठी हा ग्रंथ प्रमाण मानला जातो. ज्यांचे इतिहासावर प्रेम आहे. विशेषतः छत्रपतींचे नाव अभिमानाने घेणाऱ्या प्रत्येक इतिहासप्रेमी आणि संशोधकाने हा काव्यग्रंथ समजून घेतला पाहिजे. इथे त्याकाळची प्राकृत आणि संस्कृत भाषा अभ्यासून हा ग्रंथ वाचावा लागेल हीच मोठी अडचण आहे. इतिहासात “ध चा मा” करीत इतिहासालाच खोटे ठरविणारे इतिहास संशोधक गल्लोगल्ली तयार झालेत. अश्या काळात “राधा माधव विलास चंपू” नावाचा शहाजीराजांच्या चरित्र ग्रंथांबद्दल कितीजणांना माहिती असेल ? हा देखील चर्चेचा विषय होईल. कोणाला पीडीएफ फाईल पाहिजे असल्यास त्यांनी संपर्क साधावा.
:- मुकुंद मधुकर हिंगणे.
मोबा.क्र. : 8806188375.

प्रतिक्रिया व्यक्त करा

Please log in using one of these methods to post your comment:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  बदला )

Google photo

You are commenting using your Google account. Log Out /  बदला )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  बदला )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  बदला )

Connecting to %s

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.